دوره‌های آموزشی آفلاین
برای مهارت‌آموزی تخصصی

تحریک فراجمجمه‌ای جریان‌مستقیم (tDCS) به‌عنوان یک روش غیرتهاجمی تحریک عصبی، در سال‌های اخیر به‌عنوان رویکردی مکمل در کنار فیزیوتراپی برای تسریع و تقویت روند توانبخشی بیماران عصبی-عضلانی مورد توجه قرار گرفته است. این تکنیک با اعمال جریان الکتریکی ضعیف و یکنواخت از طریق الکترودهای قرارگرفته بر روی پوست سر، تحریک‌پذیری نورون‌های قشر مغز را در ناحیهٔ هدف (به‌صورت قطب‌زدایی یا هایپرپولاریزاسیون) تعدیل کرده و پلاستیسیتهٔ سیناپسی را افزایش می‌دهد؛ به‌گونه‌ای که وقتی هم‌زمان با تمرینات حرکتی، تعادلی یا راه‌رفتن انجام می‌شود، یادگیری حرکتی و بازسازی مسیرهای عصبی را تسهیل می‌کند. فیزیوتراپیست‌ها با تنظیم دقیق پارامترهایی مانند شدت جریان (معمولاً ۱ تا ۲ میلی‌آمپر)، مدت زمان و محل قرارگیری الکترودها بر اساس ناحیهٔ آسیب‌دیده (مانند قشر حرکتی اولیه در سکتهٔ مغزی یا آسیب‌نخاعی)، این روش را به‌صورت ایمن و در کنار سایر مداخلات توانبخشی به‌کار می‌برند تا نتایجی همچون بهبود قدرت عضلانی، دقت حرکتی و کاهش اسپاستیسیتی را تسریع بخشند؛ با این حال، اثربخشی نهایی آن به عواملی مانند شدت ضایعه، زمان شروع درمان و پاسخ‌دهی فردی وابسته است و همچنان به‌عنوان یک حوزهٔ پژوهشی پویا در فیزیوتراپی مدرن محسوب می‌شود.

فیزیوتراپی در آسیب‌نخاعی (SCI)، یکی از ارکان اصلی توانبخشی است که با هدف حفظ و ارتقای سطح عملکرد حرکتی، استقلال فردی و کیفیت‌زندگی بیماران طراحی می‌شود. این مداخله با به‌کارگیری تمرینات تقویتی برای عضلات سالم‌مانده، تمرینات تعادلی در وضعیت‌های نشسته و ایستاده، راه‌رفتن با وسایل کمکی و استفاده از تکنیک‌های تحریک الکتریکی عملکردی (FES) و آب‌درمانی، به حفظ انعطاف‌پذیری مفاصل، پیشگیری از زخم‌فشاری، کاهش اسپاسم‌های عضلانی و بهبود گردش‌خون کمک می‌کند. برنامهٔ درمانی بر اساس سطح ضایعه (کامل یا ناقص) و مرحلهٔ حاد یا مزمن، توسط فیزیوتراپیست تنظیم می‌شود و با آموزش الگوهای حرکتی جایگزین و استفاده از ویلچر یا بریس‌های مناسب، بیمار را برای بازگشت به فعالیت‌های روزمره و مشارکت اجتماعی آماده می‌سازد؛ همچنین این رویکرد با کاهش دردهای ثانویه و اختلالات تنفسی، نقش مهمی در بهبود سلامت روان و افزایش امید به زندگی این افراد ایفا می‌کند.

فیزیوتراپی در آسیب‌مغزی تروماتیک (TBI)، نقشی حیاتی در بهینه‌سازی توانایی‌های حرکتی، تعادل و عملکرد روزمرهٔ بیمار دارد. این مداخله با به‌کارگیری تمرینات تخصصی برای تقویت عضلات، اصلاح الگوی راه‌رفتن، بهبود هماهنگی عصبی‑عضلانی و استفاده از تکنیک‌های تحریک حسی و تعادلی، به بازسازی مسیرهای عصبی‌آسیب‌دیده کمک کرده و از بروز عوارض ثانویه‌ای مانند اسپاستیسیتی (سفتی عضلانی) و آتروفی جلوگیری می‌کند. برنامهٔ درمانی که توسط فیزیوتراپیست بر اساس شدت ضایعه و مرحلهٔ بهبودی (از دورهٔ حاد تا توانبخشی مزمن) طراحی می‌شود، با اهداف کوتاه‌مدت مانند افزایش دامنهٔ حرکتی و بلندمدتی همچون بازگشت ایمن به فعالیت‌های اجتماعی و کاری، نه‌تنها استقلال فیزیکی فرد را افزایش می‌دهد، بلکه با کاهش خستگی و درد، کیفیت زندگی و سلامت روان او را نیز به‌طور چشم‌گیری ارتقا می‌بخشد.

اسپاستیسیتی یکی از مشکلات رایج در بیماران نورولوژی که عوارض گوناگونی مانند کانتراکچر، درد، کاهش تحرک و کیفیت زندگی و حتی افزایش خطر بروز زخم بستر و عفونت را دارد. بیماران مبتلا به سکته مغزی، مالتیپل اسکلروزیس، آسیب نخاعی، فلج مغزی و ضربه مغزی بیش از سایر بیماری های نورولوژی در معرض این مشکل قرار دارند. در نگاه ICF اسپاستیسیتی یک آسیب (impairment) جدی و معنادار است که می تواند باعث محدودیت در فعالیت و کاهش مشارکت شود. فیزیوتراپیستها با استفاده از مهارت های دستی، تمرین درمانی و مدالیته های گوناگون قدیمی مانند تنس و جدید مانند سوزن خشک و تی دی سی اس می توانند نقش مهمی در کاهش این مشکل و بهبود عملکرد بیماران داشته باشند.